Bài viết chuyên môn bởi Bác sĩ Phùng Tiến Hiệu — chuyên sâu Tai Mũi Họng (Cao học TMH, Đại học Y Hà Nội), phụ trách chuyên môn Phòng khám Bác sĩ Hiệu Tai Mũi Họng (Long Biên).
Có một anh doanh nhân đến gặp tôi vào cuối chiều. Áo sơ mi thẳng nếp, điện thoại rung liên tục, nhưng ánh mắt mệt mỏi. Anh nói: “Bác sĩ ơi, tai em cứ ù ù, ve kêu suốt đêm. Em đi soi mấy nơi, họ bảo tai không sao. Nhưng nó vẫn kêu.”
Tôi khám kỹ. Màng nhĩ đẹp, thính lực gần như bình thường. Về mặt tai mũi họng, anh gần như không có gì. Nhưng tiếng ù thì có thật với anh — thật đến mức cướp mất giấc ngủ mỗi đêm. Tuần nào tôi cũng gặp một, hai người như vậy, phần lớn là người đang gánh việc lớn. Và họ dạy tôi một điều: cái tai kêu, đôi khi, không bắt đầu từ cái tai.
Ù tai là gì?
Câu trả lời ngắn gọn: Ù tai là khi bạn nghe thấy âm thanh (ve kêu, o o, ù) mà không có nguồn âm thật từ bên ngoài. Nó không phải một bệnh riêng, mà là triệu chứng báo có gì đó trong hệ thính giác hoặc thần kinh đang thay đổi.
Tôi hay ví hệ thống nghe như một chiếc radio. Bình thường không có đài phát thì bạn không nghe gì. Nhưng nếu radio bị “nhiễu” — do ráy tai bịt kín, viêm tai, nghe kém, tiếng ồn — thì não sẽ nghe thấy tiếng “rè rè” của chính sự nhiễu đó. Tiếng ù chính là tiếng nhiễu ấy. Nguyên nhân rất đa dạng (ráy tai, viêm tai, huyết áp, thuốc, tuổi tác…), nên không nên tự chẩn đoán qua mạng — và một tai có thể có nhiều nguyên nhân chồng lên nhau.
Vì sao căng thẳng làm tai kêu to hơn?
Câu trả lời ngắn gọn: Khi bạn stress, não chuyển sang trạng thái “cảnh giác cao” và tự vặn to độ nhạy các giác quan, trong đó có thính giác. Cùng một tiếng ù, người thư thái không để ý, còn người lo âu, mất ngủ thì nghe rõ mồn một.
Hãy tưởng tượng não như một người gác cổng. Khi bạn bình an, người gác cổng thả lỏng, bỏ qua tiếng động nhỏ. Khi bạn căng thẳng — deadline dồn dập, áp lực tiền bạc, mất ngủ triền miên — người gác cổng bật báo động, mọi tín hiệu nhỏ đều bị khuếch đại. Tiếng ù vốn nhỏ xíu trở nên chói tai. Và nó tạo thành một vòng xoắn:
Càng lo về tiếng ù → não càng chú ý → càng nghe rõ → càng mất ngủ → càng căng thẳng → tiếng ù lại càng to.
Bạn không thể cắt vòng xoắn này chỉ bằng một viên thuốc nhỏ tai, vì một đầu của nó nằm ở bên trong tâm trí bạn.
“Thế giới bên trong” ảnh hưởng đến cơ thể thế nào?
Câu trả lời ngắn gọn: Lo âu, áp lực, sợ thất bại không nằm yên trong đầu — nó đi xuống cơ thể qua hệ thần kinh và nội tiết, biểu hiện thành mất ngủ, tim đập nhanh, đau dạ dày, và cả tiếng ù trong tai.
Tôi thấy điều này rõ nhất ở người thành đạt, tham vọng. Họ quen “gồng”. Nhưng cơ thể không biết nói dối: khi bên trong căng như dây đàn nhiều tháng, nó sẽ gõ cửa — người thì đau dạ dày, người thì mất ngủ, người thì ù tai. Anh doanh nhân ở đầu bài, khi tôi hỏi sâu, hóa ra ba tháng trước vừa qua một biến động tài chính lớn và gần như không ngủ trọn đêm nào. Cái tai chỉ là nơi cơn bão bên trong tìm được lối ra.
Điều này không mới với người làm về phát triển bản thân. Chị Mai Diệu Huyền — sáng lập Học viện LifeCoach Vietnam — có một câu tôi rất tâm đắc: “Thế giới bên ngoài của một con người, xét đến tận cùng, chỉ là cái bóng của thế giới bên trong họ.” Chị nói cho câu chuyện tiền bạc, nhưng ở phòng khám, tôi thấy nó đúng cả với sức khỏe: nhiều triệu chứng dai dẳng bên ngoài là cái bóng của một trạng thái chưa được chữa lành bên trong. Tôi nói điều này không phải để bảo “cứ nghĩ tích cực là khỏi” — mà để nhắc: khám kỹ mà tai vẫn kêu, hãy nhìn vào giấc ngủ, áp lực và cách bạn đối xử với chính mình.
Khi nào chỉ cần theo dõi, khi nào phải đi khám ngay?
Câu trả lời ngắn gọn: Ù tai hai bên, nhẹ, thoáng qua, gắn với mất ngủ/căng thẳng thì thường lành tính — nhưng vẫn nên đi khám cho yên tâm. Có những dấu hiệu là “cờ đỏ” phải đi khám sớm, thậm chí đi ngay.
🟠 Đi khám chuyên khoa sớm nếu: ù tai một bên kéo dài; kèm nghe kém tăng dần hoặc đầy, nghẹt một bên tai; kèm chảy dịch, đau tai; hoặc ù tai làm ảnh hưởng nặng giấc ngủ, công việc.
🔴 Đi khám ngay / cấp cứu nếu kèm: nghe kém đột ngột một bên; chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng; ù theo nhịp mạch đập kèm đau đầu dữ dội; hoặc méo miệng, yếu/tê nửa người, nói khó.
Bạn nên làm gì?
- Đi khám tai mũi họng để loại trừ nguyên nhân thực thể trước — không bỏ qua bước này.
- Chăm lại giấc ngủ như một cuộc hẹn quan trọng: cố định giờ ngủ, tránh cà phê buổi chiều, tắt màn hình trước khi ngủ.
- Đừng ngồi im trong phòng lặng để “nghe xem còn kêu không” — để một chút âm thanh nền dễ chịu (tiếng quạt, nhạc nhẹ) giúp não bớt bám vào tiếng ù.
- Vận động đều đặn — đi bộ, đạp xe, bơi giúp giảm stress và ngủ tốt hơn.
- Chăm sóc “thế giới bên trong” nếu gốc rễ là áp lực kéo dài.
- Không tự ý mua thuốc, nhất là kháng sinh — mọi thuốc nên do bác sĩ chỉ định.
Câu hỏi thường gặp
Ù tai do căng thẳng có tự khỏi không? Nhiều trường hợp cải thiện rõ khi giấc ngủ và stress được kiểm soát — nhưng chỉ nên tin “tự khỏi” sau khi đã khám loại trừ nguyên nhân thực thể.
Khám nhiều nơi bảo “tai không sao” mà vẫn ù? Vì tiếng ù có thể không đến từ tổn thương ở tai, mà từ cách não xử lý âm thanh khi bạn căng thẳng, mất ngủ. “Tai không sao” là tin tốt.
Ù tai kéo dài có gây điếc không? Ù tai do căng thẳng thường không gây điếc; nhưng nếu kèm nghe kém tăng dần hoặc điếc đột ngột thì phải đi khám ngay.
Lời nhắn gửi
Nếu bạn đang bị tiếng ù hành hạ mỗi đêm, tôi hiểu cảm giác cô đơn và bất lực đó. Xin nhớ hai điều: đi khám để biết chắc tai mình thế nào; và đừng quên nhìn vào bên trong. Rất nhiều khi, cái tai chỉ đang thay bạn nói lên điều bạn đã cố gồng quá lâu.
Nếu bạn ở khu vực Hà Nội và tiếng ù đang làm phiền giấc ngủ, công việc, hãy đặt lịch tại Phòng khám Bác sĩ Hiệu Tai Mũi Họng (Long Biên) để được tìm đúng nguyên nhân và đồng hành theo lộ trình rõ ràng.
Về tác giả: Bác sĩ Phùng Tiến Hiệu — chuyên sâu Tai Mũi Họng (Cao học TMH, Đại học Y Hà Nội), phụ trách chuyên môn Phòng khám Bác sĩ Hiệu Tai Mũi Họng (Long Biên), với triết lý “Tìm đúng nguyên nhân — Điều trị dứt điểm — Đồng hành lâu dài.”
Miễn trừ y khoa: Bài mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế thăm khám, chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Ù tai có nhiều nguyên nhân, một số cần can thiệp sớm — nếu có triệu chứng, hãy đến cơ sở y tế chuyên khoa.
Leave a Reply