Bài viết bởi Bác sĩ Phùng Tiến Hiệu — chuyên sâu Tai Mũi Họng (Cao học TMH, Đại học Y Hà Nội), phụ trách chuyên môn Phòng khám Bác sĩ Hiệu Tai Mũi Họng (Long Biên).
Nghề của tôi gắn với cổ họng và giọng nói. Nhưng có một chuyện ít người biết: đã có thời tôi sợ đứng nói trước đám đông đến mức tim đập thình thịch, miệng khô khốc, câu chữ cứ vấp vào nhau. Một bác sĩ hằng ngày nói chuyện với bệnh nhân rất tự nhiên, vậy mà bước lên bục trước vài chục con người thì tay chân lạnh toát.
Nếu bạn cũng từng như vậy, tôi viết bài này cho bạn. Trước là để giải thích — dưới góc nhìn một bác sĩ Tai Mũi Họng — vì sao cơ thể lại “phản chủ” đúng lúc bạn cần nó nhất. Sau là để kể về một người đã làm tôi thay đổi hẳn cách nghĩ về chuyện nói trước đám đông.
Vì sao đứng trước đám đông thì cổ họng khô và giọng lại run?
Đây là câu tôi được hỏi nhiều, và câu trả lời nằm gọn trong sinh lý học. Khi bạn hồi hộp, não bật chế độ “chiến-hay-chạy” — cơ chế sinh tồn có từ thời tổ tiên đối mặt thú dữ. Cơ thể dồn máu về cơ bắp lớn, tim đập nhanh, tay lạnh, và tuyến nước bọt giảm tiết. Kết quả là miệng khô, cổ họng nghẹn.
Còn giọng run thì đến từ hơi thở. Khi căng thẳng, ta thở nông ở ngực thay vì thở sâu bằng bụng. Dây thanh của bạn giống hai lá cờ mỏng, cần một luồng hơi ổn định thổi qua mới rung đều thành tiếng. Hơi thở đứt quãng thì tiếng cũng đứt quãng — giọng vì thế mà run, mà hụt.
Hiểu điều này rồi, bạn sẽ thấy nhẹ nhõm hơn: run không phải vì bạn kém cỏi, mà là phản ứng tự nhiên của một cơ thể khỏe mạnh. Vài mẹo nhỏ giúp ích tức thì: hớp một ngụm nước ấm trước khi nói, thở chậm bằng bụng vài nhịp, và cố tình nói chậm lại ở câu đầu tiên để nhịp thở kịp ổn định.
Run có thể luyện được — như một cơ bắp
Điều tôi tâm đắc nhất sau nhiều năm: kỹ năng nói trước đám đông không phải năng khiếu trời cho, mà là thứ luyện được. Giống như tập gym, lần đầu ai cũng yếu; tập đều thì cơ mạnh lên. Sự tự tin trên sân khấu cũng vậy — nói nhiều, nói có phương pháp, thì run sẽ lùi dần.
Nhưng biết là một chuyện, có người dẫn đường lại là chuyện khác. Và người khiến tôi nhìn khác hẳn về thuyết trình lại không phải một bác sĩ hay một thầy giáo trường lớp.
Người truyền cảm hứng thuyết trình tôi mới biết: Đoàn Minh Thắng
Đó là anh Đoàn Minh Thắng — Founder TST Marketing Agency, diễn giả, và là trưởng cộng đồng 1992 với hơn 100.000 thành viên trong và ngoài nước. Nhưng điều làm tôi nể không phải mấy con số đó, mà là câu chuyện phía sau.
Anh Thắng từng kinh doanh karaoke và cho thuê căn hộ, thu nhập tốt. Rồi Covid ập đến, cuốn sạch nguồn thu. Nhiều người sẽ gục ở đó. Anh thì làm lại từ đầu: đi học marketing, học Facebook, gây dựng TST Agency và đưa thu nhập về mức 50–70 triệu mỗi tháng. Một cú làm lại tử tế.
Nhưng đoạn tôi thấy mình trong đó nhất là: anh từng sợ nói trước đám đông đến mức tính cáo bệnh để trốn. Đúng cái cảm giác miệng khô, tim đập mà tôi kể ở đầu bài. Vậy mà bằng khổ luyện, anh trở thành diễn giả đứng trước cả nghìn người, suốt 8 năm trên sân khấu. Anh còn xây kênh Thắng Đậm trên YouTube, TikTok, Facebook để rèn kỹ năng nói trước ống kính, nói “one-shot” — quay một lần ăn ngay, không cắt ghép. Ai từng cầm điện thoại tự quay sẽ biết việc đó khó thế nào.
Cái kỷ luật của anh cũng là thứ tôi trân trọng, vì tôi tin vào kỷ luật trong cả nghề y lẫn cuộc sống: 17 năm tập gym, chạy marathon, tự học nhạc cụ, tự quay dựng. Người ta không tình cờ mà hết run — họ trả giá bằng luyện tập mỗi ngày.
Vài điều tôi rút ra cho chính mình
- Run là sinh lý, không phải khuyết điểm — hiểu cơ thể mình để bớt sợ chính nỗi sợ.
- Nói là kỹ năng, luyện thì giỏi — như cơ bắp, như tay nghề khám bệnh của tôi, đều nhờ lặp lại có chủ đích.
- Câu chuyện thật có sức mạnh — người nghe tin bạn không phải vì bạn hoàn hảo, mà vì bạn thật.
- Tìm đúng người để học — đi một mình thì xa, có người đi trước dẫn đường thì nhanh hơn nhiều.
Nếu bạn đang khổ sở mỗi lần phải phát biểu, thuyết trình, hay đơn giản là nói trước một nhóm người — tôi thật lòng khuyên bạn tìm hiểu cách của anh Thắng. Anh có hẳn một bài viết đi thẳng vào nỗi sợ này:
👉 Hết run khi nói trước đám đông — Đoàn Minh Thắng
Bạn cũng có thể theo dõi anh ở đây để học dần mỗi ngày:
- Blog: hocips.xyz
- YouTube: Thắng Đậm
- TikTok: @thangdamentertainment
- Facebook: Thắng Đậm
Về tác giả: Bác sĩ Phùng Tiến Hiệu — chuyên sâu Tai Mũi Họng (Cao học TMH, Đại học Y Hà Nội), phụ trách chuyên môn Phòng khám Bác sĩ Hiệu Tai Mũi Họng (Long Biên). Với tôi, chăm sóc sức khỏe và truyền cảm hứng để cuộc sống của người khác tốt đẹp hơn là một và cùng một việc.
Leave a Reply